Nghị định 14/2026/NĐ-CP: Quy định mới về thí nghiệm chuyên ngành xây dựng và kiểm định – Những điểm cần lưu ý
1. Tổng quan về Nghị định 14/2026/NĐ-CP
Ngày 13/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 14/2026/NĐ-CP với mục tiêu sửa đổi, bổ sung và cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý xây dựng. Nghị định này sửa đổi 26 nghị định trước đó, trong đó có các nội dung liên quan trực tiếp đến:
-
Hoạt động thí nghiệm chuyên ngành xây dựng
-
Điều kiện năng lực của tổ chức thí nghiệm
-
Công khai thông tin năng lực
-
Hồ sơ điện tử và thủ tục hành chính
-
Phân cấp quản lý trong hoạt động kiểm định
Nghị định có hiệu lực từ 15/01/2026.
2. Thí nghiệm chuyên ngành xây dựng theo quy định mới
2.1. Khái niệm thí nghiệm chuyên ngành xây dựng
Theo quy định được sửa đổi, thí nghiệm chuyên ngành xây dựng là hoạt động xác định các đặc tính cơ lý, hóa học, vật lý của:
-
Vật liệu xây dựng
-
Kết cấu, cấu kiện
-
Đất nền, móng công trình
-
Bộ phận công trình xây dựng
Hoạt động này phải được thực hiện theo quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng (TCVN, ASTM, ISO, AASHTO...).
2.2. Điều kiện đối với tổ chức thí nghiệm
Nghị định 14/2026/NĐ-CP điều chỉnh các yêu cầu về năng lực tổ chức hoạt động thí nghiệm, tập trung vào:
✔ Yêu cầu về nhân sự
-
Có cán bộ kỹ thuật chuyên môn phù hợp lĩnh vực đăng ký
-
Có chứng chỉ hành nghề (nếu thuộc diện yêu cầu)
-
Được đào tạo và đánh giá năng lực định kỳ
✔ Yêu cầu về thiết bị
-
Trang thiết bị phải phù hợp với danh mục thí nghiệm đăng ký
-
Có hiệu chuẩn, kiểm định định kỳ
-
Có hệ thống quản lý thiết bị và bảo trì
✔ Yêu cầu về hệ thống quản lý
-
Khuyến khích áp dụng ISO/IEC 17025
-
Có quy trình kiểm soát chất lượng, lưu trữ hồ sơ, truy xuất kết quả
📌 Điểm mới đáng chú ý:
Nghị định theo hướng đơn giản hóa thủ tục nhưng siết chặt trách nhiệm tự công bố và chịu trách nhiệm về năng lực của tổ chức thí nghiệm.
3. Công khai năng lực hoạt động thí nghiệm
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là yêu cầu:
-
Tổ chức thí nghiệm phải công khai thông tin năng lực hoạt động
-
Danh mục phép thử được phép thực hiện
-
Nhân sự chủ chốt
-
Trang thiết bị chính
Điều này giúp:
-
Chủ đầu tư dễ dàng lựa chọn đơn vị đủ năng lực
-
Minh bạch hóa thị trường dịch vụ thí nghiệm
-
Hạn chế tình trạng “mượn phòng lab”, “mượn thiết bị”
4. Tác động đến công tác kiểm định xây dựng
Nghị định 14/2026/NĐ-CP cũng ảnh hưởng đến hoạt động kiểm định xây dựng, đặc biệt trong:
-
Kiểm định chất lượng công trình
-
Giám định sự cố
-
Đánh giá an toàn kết cấu
-
Chứng nhận phù hợp chất lượng
Các thay đổi chính gồm:
✔ Đẩy mạnh xử lý hồ sơ điện tử
✔ Phân cấp thẩm quyền cho địa phương
✔ Rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục
✔ Bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh không còn phù hợp
5. Tác động thực tế đối với phòng thí nghiệm và doanh nghiệp kiểm định
Đối với các phòng LAS-XD, trung tâm kiểm định, doanh nghiệp thí nghiệm nền móng – vật liệu – kết cấu, nghị định này tạo ra:
🔹 Cơ hội
-
Giảm thủ tục hành chính
-
Thuận lợi hơn trong mở rộng phạm vi hoạt động
-
Tăng tính minh bạch thị trường
🔹 Thách thức
-
Phải tự chịu trách nhiệm cao hơn về năng lực
-
Cần đầu tư hệ thống quản lý chất lượng bài bản
-
Phải cập nhật hồ sơ công khai năng lực thường xuyên
6. Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ?
Để phù hợp với Nghị định 14/2026/NĐ-CP, các đơn vị thí nghiệm – kiểm định nên:
-
Rà soát lại hồ sơ năng lực
-
Cập nhật danh mục thiết bị, hiệu chuẩn
-
Hoàn thiện hệ thống ISO/IEC 17025
-
Chuẩn hóa quy trình nội bộ
-
Xây dựng cơ chế công khai thông tin năng lực minh bạch
7. Kết luận
Nghị định 14/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản cắt giảm thủ tục hành chính, mà còn là bước chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, yêu cầu các tổ chức thí nghiệm và kiểm định:
-
Tự chịu trách nhiệm về năng lực
-
Minh bạch thông tin
-
Chuẩn hóa hệ thống quản lý
Đối với các doanh nghiệp hoạt động chuyên sâu trong thí nghiệm nền móng, vật liệu, kết cấu – đây là thời điểm cần chuẩn hóa toàn diện hệ thống quản lý và năng lực kỹ thuật để nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.
